3.000 m² vrijheid
Een huis in Zweden. Een meer voor de deur. Bossen om je heen. Rust. Ruimte. Geen buren die precies weten hoe laat je thuiskomt. Klinkt goed, toch? Dat is het ook. Maar er zit een klein addertje onder het gras. Bij Peter hoort bij dat huis namelijk ongeveer 3.000 vierkante meter grond. En die 3.000 vierkante meter zijn niet alleen bedoeld om mooi naar te kijken. Ze moeten ook onderhouden worden.
Als je in Nederland een huis koopt, weet je meestal redelijk goed waar je aan begint. Je hebt een huis, een tuin en waarschijnlijk een schutting die precies op de erfgrens staat. In Zweden kan dat een iets ander verhaal zijn. Peter woont op een flinke lap grond. Met een huis, een tuin, een moestuin, houtopslag en alles wat daar verder nog bij komt kijken. En bij een houten huis hoort onderhoud. Veel onderhoud.
Als ik Peter vraag wat hij allemaal zelf doet, is zijn antwoord kort: "Alles." Dat is niet overdreven. Hout kappen? Zelf. Schoorsteen vegen? Zelf. Onderhoud aan het huis? Zelf. Tuin? Zelf. Dingen repareren? Zelf. Als er iets moet gebeuren, kijkt Peter eerst of hij het zelf kan oplossen. En meestal kan hij dat. Hij vindt het bovendien heerlijk om met zijn handen bezig te zijn. Dat scheelt. Want als je een hekel hebt aan klussen, is 3.000 vierkante meter waarschijnlijk een behoorlijk slecht idee.
Gemiddeld is Peter een halve dag per dag bezig met onderhoud, klussen of de tuin. Een halve dag. Iedere dag. Maar Peter vindt het geen probleem. Sterker nog: hij heeft eigenlijk altijd wel zin om weer aan de slag te gaan. Dat komt ook doordat hij zijn tijd zelf kan indelen. Er is geen baas die zegt dat hij om negen uur achter zijn bureau moet zitten. Geen vergadering die om tien uur begint. Geen deadline die morgen af moet. Als het vandaag mooi weer is, kan hij naar buiten. Als het regent, kan hij iets anders doen. En als hij klaar is, is hij klaar.
Dat klinkt simpel, maar voor Peter is dat een belangrijk onderdeel van zijn vrijheid. Hij bepaalt zelf wanneer hij werkt en wanneer hij rust. Al moet je natuurlijk wel oppassen met dat laatste. Want als je eigen baas bent, kun je jezelf ook heel gemakkelijk vertellen dat er "nog even één dingetje" moet gebeuren. En voor je het weet ben je vier uur verder.
Een van de dingen die het leven hier anders maakt, zijn de seizoenen. In de zomer kan er veel meer. Het is lang licht, de temperaturen zijn aangenaam en buiten is er van alles te doen. De tuin groeit. Het gras groeit. De bomen groeien. Eigenlijk groeit alles waarvan je hoopt dat het even rustig blijft groeien. In de winter ligt dat anders. Dan is er minder te doen in de tuin, maar dat betekent niet dat er niets te doen is. Elk seizoen heeft zijn eigen klussen. En dat vindt Peter juist prettig. Je doet niet het hele jaar hetzelfde. De natuur bepaalt voor een deel het tempo. De zomer is voor de tuin. De herfst voor oogsten en voorbereiden. De winter vraagt weer andere dingen. En in het voorjaar begint de hele cyclus opnieuw. Je zou kunnen zeggen dat Peter tegenwoordig een nogal onvoorspelbare agenda heeft. Zijn planning wordt namelijk mede bepaald door het weer.
De moestuin is misschien wel het beste voorbeeld van wat dit leven voor Peter betekent. Hij heeft een grote moestuin en brengt daar in het seizoen ongeveer een halve dag per dag in door. Een halve dag. In een tuin. Daar moet je wel echt plezier in hebben. En dat heeft hij. Er wordt gezaaid, geplant, gewied, geoogst en voortdurend gecontroleerd of alles nog een beetje doet wat het moet doen. En alsof dat nog niet genoeg is, zijn er ook nog de dieren die vinden dat Peters tuin eigenlijk gewoon een uitstekend restaurant is. Dus moeten de planten worden beschermd tegen het weer én tegen alles wat denkt dat Peters zorgvuldig opgekweekte groenten een gratis buffet zijn.
Maar voor Peter gaat het niet alleen om het plezier van tuinieren of om de opbrengst. Hij vindt het belangrijk dat hij zijn eigen eten kan verbouwen zonder gifstoffen. In zijn tuin gebruikt hij geen chemische bestrijdingsmiddelen. Hij werkt ecologisch en wil zo schoon mogelijk voedsel produceren. Dat vindt hij beter voor zijn eigen gezondheid én voor de natuur. En daar zit voor hem een belangrijk verschil met even een zak groenten uit de supermarkt halen. Hij weet waar zijn eten vandaan komt. Hij weet wat ermee is gebeurd. En hij heeft het zelf zien groeien.
In de oogsttijd wordt dat extra duidelijk. Dan komen de groenten binnen en kunnen de vriezers worden gevuld met eten uit zijn eigen tuin. Dat geeft hem een enorm gevoel van vrijheid. Niet omdat hij volledig zelfvoorzienend is, dat is hij niet, maar omdat hij een deel van zijn voedsel zelf produceert. Op zijn eigen grond, op zijn eigen manier en zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Een zaadje in de grond stoppen en er maanden later eten uit halen. Daar hoeft van Peter geen groot verhaal over gemaakt te worden. Dat is gewoon mooi.
Vrijheid is ook: zelf bepalen. Misschien is dat uiteindelijk nog wel belangrijker dan de groenten zelf. Peter bepaalt wanneer hij in de tuin werkt. Hij bepaalt wanneer hij stopt. Hij bepaalt wanneer hij rust. En hij kan morgen gewoon weer verdergaan. Niemand die hem vertelt dat hij om half negen ergens moet zijn. Niemand die vraagt waarom hij midden op de dag in zijn tuin staat. En niemand die zegt dat een moestuin eigenlijk efficiënter moet. Dat laatste is misschien maar goed ook. Want als efficiëntie het belangrijkste criterium zou zijn, zou je waarschijnlijk überhaupt geen moestuin beginnen. Een zak wortels uit de supermarkt is tenslotte een stuk eenvoudiger. Maar dan mis je wel het plezier van iets zelf laten groeien. En dat is precies wat Peter leuk vindt. Hij vindt het fijn om buiten bezig te zijn. Met zijn handen. In zijn eigen tempo. En met een resultaat dat je uiteindelijk ook nog kunt opeten. Dat is toch een vrij goede deal.
En eerlijk is eerlijk: Peter heeft het niet slecht getroffen. Vanaf zijn huis kijkt hij uit over een meer. De rust, de ruimte, het uitzicht en de natuur zijn voor hem de grote pluspunten van zijn plek. Wat is dan het nadeel? Ik vraag het hem. Hij moet even nadenken. Uiteindelijk komt hij met één antwoord: 'Misschien de insecten in de zomer ....'
Als Peter vandaag opnieuw zou moeten kiezen, zou hij waarschijnlijk weer voor een vergelijkbaar huis gaan. Alhoewel hij een huis wat meer in de bergen ook wel ziet zitten. Dat lijkt hem mooi. Lekker motorrijden. Daar zit natuurlijk wel een probleem aan. Een moestuin wordt in de bergen waarschijnlijk wat lastiger. En misschien heb je dan ook niet meer dat mooie uitzicht op het meer. Dus voorlopig zit hij eigenlijk wel goed. Een huis. 3.000 vierkante meter. Een meer. Een grote moestuin. Houtopslag. Veel natuur. En genoeg werk om de dagen te vullen.
Misschien is dat ook het verschil tussen wonen in Zweden en een paar weken vakantie vieren in Zweden. Op vakantie zie je vooral de mooie kanten. De bossen. De meren. De ruimte. De lange zomeravonden. Je maakt een foto van het uitzicht en denkt: hier wil ik wonen.
Peter woont hier. Dus hij ziet ook wat er achter dat mooie plaatje zit. De boom die gekapt moet worden. Het hout dat opgeslagen moet worden. De schoorsteen die geveegd moet worden. De tuin die iedere dag aandacht vraagt. De planten die beschermd moeten worden. En ondertussen blijft dat meer gewoon voor zijn huis liggen. De natuur is prachtig. Maar ze vraagt ook wat van je.
En misschien is dat precies wat Peter bedoelt als hij zegt dat hij hier zoveel vrijheid ervaart. Vrijheid betekent niet dat je niets meer hoeft te doen. Vrijheid betekent voor hem vooral dat hij zelf bepaalt wat hij doet, wanneer hij het doet en hoe hij zijn dagen invult. De prijs daarvan is verantwoordelijkheid. Je moet zelf aan de slag. Maar dat vindt hij geen probleem. Sterker nog: hij wil het juist. Hij heeft liever een halve dag in zijn moestuin dan een halve dag achter een bureau. Liever hout kappen dan een vergadering bijwonen. Liever zelf iets repareren dan er iemand voor bellen. En liever 's avonds moe van het werk in zijn eigen tuin zitten dan met het gevoel thuiskomen dat je de hele dag eigenlijk niets hebt gedaan. Dat is Peters manier van leven. Niet per se makkelijker. Niet per se goedkoper. En zeker niet onderhoudsvrij. Maar wel een leven dat hij zelf heeft ingericht. Met 3.000 m² vrijheid. En blijkbaar vindt hij dat de insecten in de zomer dan maar voor lief moet nemen.