Pengar är inte allt (Geld is niet alles)

Want soms zit rijkdom niet in je portemonnee, maar in de vrijheid om te genieten van de natuur, de rust, de ruimte en de mooie momenten samen.
Wie in Zweden op vakantie gaat of er langere tijd verblijft, krijgt er vroeg of laat mee te maken: de Zweedse kroon, oftewel de svenska krona.
Waar wij in Nederland inmiddels gewend zijn aan de euro, heeft Zweden zijn eigen munt behouden. En dat is best bijzonder, want Zweden is gewoon lid van de Europese Unie.
Maar waarom eigenlijk? Hoe ziet het Zweedse geld eruit? Wie staan er op de bankbiljetten? En hoe gaan Zweden eigenlijk met geld om?
Tijd om eens in de Zweedse portemonnee te kijken!
Waarom heeft Zweden geen euro?
Zweden is sinds 1995 lid van de Europese Unie, maar heeft nooit de overstap naar de euro gemaakt.
Dat heeft alles te maken met een referendum dat op 14 september 2003 werd gehouden. De Zweden mochten toen zelf aangeven of ze de euro wilden invoeren.
De uitslag was duidelijk:
55,9% stemde tegen de euro.
42% stemde voor de euro.
De overige stemmen waren blanco.
De belangrijkste overwegingen bij de tegenstanders waren het behoud van de eigen economische zelfstandigheid, de mogelijkheid om een eigen rentebeleid te voeren en het behouden van de Zweedse kroon als nationale munt.
Zweden wilde zelf invloed blijven houden op het monetaire beleid en niet volledig afhankelijk worden van de Europese Centrale Bank.
Er speelt ook een bijzonder juridisch aspect. Anders dan Denemarken heeft Zweden geen formele uitzondering op de euroverplichting. Maar Zweden neemt niet deel aan het Europese wisselkoersmechanisme ERM II, een van de voorwaarden voor invoering van de euro. Daardoor is de overstap tot nu toe uitgebleven.
En zo heeft Zweden, ondanks het EU-lidmaatschap, nog steeds zijn eigen munt!
Een stukje geschiedenis: de Zweedse kroon
De Zweedse kroon bestaat al sinds 1873.
In dat jaar werd de Scandinavische Monetaire Unie opgericht. Zweden, Denemarken en Noorwegen besloten hun munteenheden aan elkaar te koppelen en een gezamenlijke standaard te gebruiken.
De nieuwe munt kreeg de naam kroon. In Zweden heet deze krona, in Denemarken krone en in Noorwegen krone.
De drie landen konden hierdoor gemakkelijker handel met elkaar drijven.
De Scandinavische Monetaire Unie bleef bestaan tot de Eerste Wereldoorlog. In 1914 viel de samenwerking uiteen, maar de drie landen behielden wel hun eigen kroon.
En zo betalen Zweden en Noorwegen tot op de dag van vandaag nog steeds met hun eigen valuta.
Hoe ziet het Zweedse geld eruit?
De Zweedse kroon wordt afgekort als SEK. Eén kroon bestaat officieel uit 100 öre, maar muntjes van öre zijn al lang verdwenen. Bij contante betalingen wordt afgerond op hele kronen.
De huidige bankbiljetten zijn kleurrijk en hebben een heel eigen uitstraling. Ze zijn bovendien ontworpen met een bijzonder thema: bekende Zweedse persoonlijkheden aan de voorkant en natuur en landschappen aan de achterkant.
De bankbiljetten
Er zijn zes verschillende coupures:
20 kronen – Astrid Lindgren
De schrijfster die wereldberoemd werd met Pippi Langkous, Emil van de Hazelhoeve en Ronja de Roversdochter. Op de achterkant staat Småland, de streek waar Astrid Lindgren opgroeide.
50 kronen – Evert Taube
Een Zweedse dichter, componist, zanger en kunstenaar. Hij schreef veel liedjes over het Zweedse landschap en de zee. Op de achterkant staat de prachtige kuststreek Bohuslän.
100 kronen – Greta Garbo
Een van de beroemdste Zweedse actrices ooit. Ze werd internationaal bekend door haar filmrollen in Hollywood. De achterkant toont Stockholm.
200 kronen – Ingmar Bergman
Een wereldberoemde Zweedse film- en theaterregisseur. Zijn films hebben een enorme invloed gehad op de internationale filmwereld. Op de achterkant staat Gotland, een eiland dat een belangrijke rol speelde in zijn leven en werk.
500 kronen – Birgit Nilsson
Een beroemde Zweedse operazangeres met een indrukwekkende internationale carrière. Op de achterkant staat Skåne, haar geboortestreek.
1.000 kronen – Dag Hammarskjöld
Een Zweedse diplomaat en voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Hij ontving postuum de Nobelprijs voor de Vrede. Op de achterkant staat Lapland.
Het is dus eigenlijk een klein stukje Zweedse cultuur en geschiedenis dat je in je portemonnee hebt!
De munten
Ook de munten zijn anders dan bij ons.
Er zijn vier verschillende munten in omloop:
1 kroon
2 kronen
5 kronen
10 kronen
De munten zijn relatief eenvoudig vormgegeven en hebben onder andere afbeeldingen en symbolen die met het Zweedse koningshuis te maken hebben.
Er is dus geen verzameling van kleine muntjes zoals wij die in Nederland kennen. Een munt van 1 kroon is de kleinste waarde.
Betalen in Zweden: contant geld is bijna ouderwets!
Dit is misschien wel een van de grootste verschillen die je als Nederlander merkt.
Zweden is een van de meest gedigitaliseerde landen als het om betalen gaat. Contant geld wordt steeds minder gebruikt.
In veel winkels, restaurants en cafés kun je uitsluitend met pinpas of creditcard betalen. Soms staat er zelfs bij de ingang aangegeven dat contant geld niet wordt geaccepteerd.
De meeste Zweden betalen met hun bankpas, creditcard of mobiele telefoon.
En dan is er nog Swish!
Swish: betalen met je telefoon
Swish is een Zweedse betaaldienst waarmee je heel eenvoudig geld overmaakt naar iemand anders.
Stel dat je samen met vrienden uit eten bent geweest en de rekening moet verdelen. Dan stuur je elkaar gewoon een bedrag via Swish. Binnen enkele seconden staat het geld op de rekening van de ander.
Ook kleine ondernemers, marktkraampjes en verenigingen maken er veel gebruik van.
Swish is in Zweden enorm populair. In 2025 had maar liefst 91% van de ondervraagde volwassenen de dienst in de voorafgaande maand gebruikt.
Voor Nederlandse bezoekers is er wel een praktisch puntje: Swish is gekoppeld aan Zweedse bankdiensten en is niet zomaar een alternatief voor onze Nederlandse betaalapps.
Een gewone bankpas of creditcard is daarom voor bezoekers de handigste oplossing.
Heb je in Zweden nog wel contant geld nodig?
Eerlijk gezegd: meestal niet.
Je kunt in Zweden op heel veel plaatsen prima zonder contant geld terecht. Toch is het verstandig om altijd een alternatief achter de hand te hebben.
Zeker wanneer je wat verder van de bewoonde wereld komt.
Denk bijvoorbeeld aan:
Kleine kraampjes langs de weg.
Een lokale rommelmarkt.
Een eenvoudig verkooppunt op het platteland.
Een incidentele storing bij een betaalautomaat.
Let wel: ook deze plekken accepteren steeds vaker digitale betalingen.
Het is overigens niet zo dat alle Zweden blij zijn met het verdwijnen van contant geld. Uit onderzoek van de Zweedse centrale bank blijkt dat bijna de helft van de ondervraagden het een negatieve ontwikkeling vindt dat cash steeds minder wordt gebruikt.
Vooral ouderen en mensen buiten de grote steden vinden het belangrijk dat contant geld beschikbaar blijft. Ook de mogelijkheid om tijdens een storing of crisis nog te kunnen betalen speelt daarbij een rol.
Hoe kijken Zweden eigenlijk tegen geld aan?
Natuurlijk kun je niet alle Zweden over één kam scheren, maar er zijn wel een paar interessante culturele verschillen.
In Zweden is het heel normaal om openlijk over geldzaken te praten. Salarissen zijn bijvoorbeeld relatief transparant en ook belastinggegevens zijn in bepaalde mate openbaar.
Dat betekent niet dat iedereen zomaar zijn hele financiële situatie op tafel legt, maar geld is vaak minder een taboeonderwerp dan in sommige andere landen.
Ook de Zweedse mentaliteit rondom leven en genieten is interessant.
Veel Zweden vinden vrije tijd, natuur, familie en een goede balans tussen werk en privé belangrijk. Geld verdienen is natuurlijk noodzakelijk, maar het leven draait niet uitsluitend om bezit of status.
Het hebben van een mooi huis, een bootje, een vakantiehuisje of een plek in de natuur kan voor veel mensen belangrijker zijn dan het tonen van rijkdom.
En als je in de zomer door Värmland rijdt, begrijp je dat wel een beetje. Mensen trekken eropuit met hun caravan, boot, kano of camper. Ze genieten van de natuur en maken tijd voor elkaar.
Dat is natuurlijk niet alleen Zweeds, maar het past wel mooi bij de manier waarop veel mensen hier hun vrije tijd invullen.
Peter in Zweden en Ina in Nederland – twee werelden?
En dan hebben we natuurlijk nog onze eigen situatie!
Peter is veel in Zweden en Ina heeft ook nog haar Nederlandse leven. Dat levert soms best grappige verschillen op.
Want hoewel we allebei met dezelfde euro's en kronen te maken hebben, is de manier waarop je ermee omgaat toch net even anders.
Een paar herkenbare voorbeelden:
1. Even snel iets kopen
In Nederland zijn we gewend om overal met onze pinpas of telefoon te betalen. In Zweden gaat dat eigenlijk net zo gemakkelijk, misschien zelfs nog vaker.
Maar zodra je een paar kronen contant in je handen krijgt, moet je toch weer even nadenken. Hoeveel was dat ook alweer in euro's?
2. De prijs op het prijskaartje
In Zweden zie je bijvoorbeeld een prijs van 249 kronen staan. Dat lijkt misschien veel, maar omgerekend kan het best meevallen.
Je leert vanzelf om niet direct naar het getal te kijken, maar even om te rekenen.
En andersom geldt natuurlijk hetzelfde wanneer je vanuit Zweden weer in Nederland bent.
3. Het dagelijks leven
In Nederland zijn we gewend aan onze bekende supermarkten, winkels en betaalmogelijkheden. In Zweden kom je soms in een klein dorpje een heel ander soort winkel tegen.
En juist daar ontdek je dat je niet altijd alles kunt vergelijken met Nederland.
4. Genieten of rekenen?
Misschien wel het leukste verschil: soms moet je gewoon ophouden met omrekenen!
Want als je op een prachtige zomerdag met de boot op een Zweeds meer ligt, wil je toch niet voortdurend bezig zijn met de prijs van een ijsje, een kop koffie of een lunch?
Dan is het vooral genieten.
En dat is misschien wel de belangrijkste les: geld is handig en noodzakelijk, maar het is niet waar het leven om draait.
Nog een paar handige weetjes voor bezoekers
De Zweedse kroon wordt aangeduid met SEK of kr.
Eén kroon bestaat uit 100 öre, maar er zijn geen öremunten meer.
De kleinste munt is 1 kroon.
Er zijn bankbiljetten van 20, 50, 100, 200, 500 en 1.000 kronen.
In Zweden kun je vrijwel overal met een bankpas of creditcard betalen.
Niet iedere winkel accepteert contant geld.
Je hoeft voor een gewone vakantie meestal geen grote hoeveelheid kronen op zak te hebben.
Kies bij een betaalautomaat of betaalterminal bij voorkeur voor afrekenen in Zweedse kronen en niet in euro's. Zo voorkom je vaak een minder gunstige omrekening door de aanbieder van de betaalautomaat.
Tot slot: geld is geld, maar leven is zoveel meer!
Of je nu in Nederland of Zweden woont, uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: een fijn leven, leuke dingen doen en genieten van de momenten die ertoe doen.
En misschien is dat wel een van de leukste dingen aan ons leven tussen Nederland en Zweden.
We leren iedere keer weer iets nieuws over de gewoontes, gebruiken en cultuur van dit prachtige land.
Dus de volgende keer dat je in Zweden een paar kronen uitgeeft, kijk dan eens goed naar dat bankbiljet. Misschien herken je Astrid Lindgren, Greta Garbo of Ingmar Bergman.
Een klein stukje Zweedse geschiedenis in je portemonnee!
Welkom in Zweden. En vergeet niet: geniet vooral van wat je met je kronen kunt beleven!
